4. eksen çoğu zaman hız kazancı olarak anlatılıyor. Bizim işimizde asıl faydası başka yerde ortaya çıkıyor: her yeni bağlama ölçünün kayma ihtimalini artırdığı için, bağlama sayısını azaltmak doğrudan tolerans kazandırıyor.
Eksen sayısı ne anlama geliyor
Klasik bir CNC freze kesiciyi üç doğrusal eksende hareket ettirir: X, Y ve Z. Bu üç eksenle parçanın yalnızca yukarı bakan yüzeyi işlenebilir. Başka bir yüzeyin işlenmesi gerektiğinde parça sökülür, çevrilir, yeniden bağlanır ve yeniden sıfırlanır.
4. eksen ise tezgâha eklenen döner bir tabladır. Parça bağlandığı yerde kendi ekseni etrafında döndürülebilir. Böylece dört yüzey, ya da silindirik bir parçanın çevresi, tek bağlamada işlenir.
Kazanç çoğunlukla ölçüde ortaya çıkıyor
4. eksen genellikle hız kazancı olarak anlatılıyor. Çevrim süresi gerçekten kısalıyor, ancak bizim için asıl fark başka yerde.
Her yeni bağlama, yeni bir hizalama ve yeni bir sıfırlama demek. Her hizalamanın kendi hatası var ve bu hatalar birbirine ekleniyor. Bir parçayı üç kez bağlıyorsanız üç ayrı bağlama hatasını da parçanın son geometrisine yazıyorsunuz.
Özellikle farklı yüzeylerdeki delikler arasında konum toleransı isteniyorsa, bu deliklerin aynı bağlamada delinmesiyle ayrı bağlamalarda delinmesi arasında ölçülebilir bir fark oluşuyor. Tek bağlamada tüm ölçüler aynı referans sistemine göre üretiliyor.
4. eksenin fark yarattığı parçalar
- Çok yüzeyi işlenen gövdeler. Pompa, vana ve şanzıman gövdeleri gibi dört bir yanında bağlantı yüzeyi bulunan parçalar.
- Silindirik parçaların çevresel işlemeleri. Mil üzerindeki kama kanalları, çevresel delikler ve düzlemler.
- Açılı yüzeyler. Sabit açıyla duran yüzeylerin, parçayı takozlamadan işlenmesi.
- Konum toleransı dar olan delik grupları.
- Düşük adetli, karmaşık parçalar. Her bağlama için ayrı aparat yapmanın ekonomik olmadığı işler.
3 eksenin yettiği işler
4. eksen her zaman gerekli değil ve gereksiz yere tercih edilmesi maliyeti artırıyor. Tek yüzeyi işlenen plaka tipi parçalar, basit flanşlar ve yalnızca üstten delinen bağlantı elemanları 3 eksende daha ekonomik üretiliyor.
Karar verirken şuna bakıyoruz: bu parçayı üretmek için kaç kez bağlamak gerekiyor ve bu bağlamalar arasında tutulması gereken bir tolerans var mı? Cevap birden fazla bağlama ve evet ise, 4. eksen kendini amorti ediyor.
Bağlama aparatının rolü
Eksen sayısı kadar önemli bir konu da parçanın nasıl bağlandığı. Seri üretimde parçaya özel bağlama aparatı hazırlamak üç şeyi birden sağlıyor: her parça aynı konumda bağlanıyor, bağlama süresi kısalıyor ve operatör kaynaklı sapma ortadan kalkıyor.
İnce cidarlı döküm parçalarda ayrıca bağlama kuvvetinin parçayı deforme etmemesi gerekiyor. Sıkı bağlanan bir gövde, tezgâhta doğru ölçüde işlenip serbest bırakıldığında ölçüsünü değiştirebiliyor. Bu yüzden aparat tasarımını işleme stratejisinin bir parçası sayıyoruz.
Parçanızın kaç bağlamada işleneceğinden ve hangi toleransların tutturulabileceğinden emin olmak için teknik resminizi gönderin, işleme planını birlikte çıkaralım.